Stanowiska RIO - finansowanie inwestycji Polskim Ładem a odliczanie podatku VAT

Data publikacji: 01-08-2025

Odliczenie podatku VAT od inwestycji finansowanych, w całości lub części, ze środków Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu Inwestycji Strategicznych, jest możliwe dla jednostek samorządu terytorialnego, pod warunkiem istnienia związku wydatków z działalnością opodatkowaną lub mieszaną prowadzoną przez JST. Taki sposób finansowania inwestycji nie ma wpływu na prawo do odliczenia VAT (przynajmniej, póki co, gdyż trzeba pamiętać, że podejście organu podatkowe lubi się zmieniać). Co więcej, odzyskane środki z tytułu VAT nie muszą być zwracane dysponentowi Funduszu i mogą zostać wykorzystane przez JST na inne cele, zgodnie z ich autonomią budżetową.

Poniżej przedstawiamy analizę wybranych stanowisk Regionalnych Izb Obrachunkowych, które jednomyślnie potwierdzają powyższe zasady, rozwiewając wątpliwości dotyczące kwalifikacji środków z Polskiego Ładu.

Środki z Polskiego Ładu to nie dotacje

Kluczową kwestią, która przewija się przez wszystkie analizowane pisma RIO, jest charakter środków przyznawanych JST z tego Programu. Regionalne Izby Obrachunkowe w Kielcach, Krakowie, Opolu, Bydgoszczy i Łodzi zgodnie stwierdzają, że środki te nie są dotacjami w rozumieniu art. 126 ustawy o finansach publicznych.

Co to oznacza w praktyce? Przede wszystkim, do rozliczania tych środków nie stosuje się zasad zwrotu przewidzianych w art. 168 i 169 ustawy o finansach publicznych, które dotyczą zwrotu niewykorzystanych dotacji. Brak kwalifikacji jako dotacji daje JST większą swobodę w zarządzaniu tymi funduszami. Jak wskazuje RIO w Opolu, środki z Programu stanowią dochody własne budżetu jednostki samorządu terytorialnego: „W dalszej kolejności wskazać należy, że Regionalna Izba Obrachunkowa w Opolu podziela stanowisko, zgodnie z którym środki otrzymane z RFPŁ:PIS na dofinansowanie inwestycji nie stanowią dotacji w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1530), dalej: u.f.p. Rządowy Fundusz Polski Ład nie jest także państwowym funduszem celowym utworzonym na podstawie odrębnej ustawy z art. 29 u.f.p. Środki z dofinansowania z RFPŁ:PIS oraz wydatki inwestycyjne nimi finansowane (podobnie jak środki z funduszu COVID-19) powinny być ujęte w uchwale budżetowej JST. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że środki z RFPŁ:PIS są dochodami własnymi budżetu jednostki samorządu terytorialnego, które nie stanowią dotacji, ani też środków funduszu celowego, w rozumieniu ustawy o finansach publicznych. Tym samym do rozliczenia środków z RFPŁ:PIS nie będą miały zastosowania zasady przewidziane w przepisach ustawy o finansach publicznych (art. 168 i art. 169 u.f.p.)”.

Odliczenie VAT bez obowiązku zwrotu dofinansowania

Centralnym punktem dyskusji jest również kwestia, czy w przypadku otrzymania zwrotu podatku VAT od wydatków na inwestycję dofinansowaną z Polskiego Ładu, JST muszą zwracać środki z Programu w części przypadającej na odzyskany VAT. Wszystkie RIO jednomyślnie potwierdzają: JST nie są zobowiązane do zwrotu otrzymanego dofinansowania w części odpowiadającej odliczonemu podatkowi VAT.

  • RIO w Kielcach w piśmie z 15 maja 2025 r. wskazała, że w ustawie o COVID-19 ani w uchwale Rady Ministrów ustanawiającej Polski Ład nie uregulowano kwestii obniżenia wartości inwestycji ze względu na prawo do odliczenia VAT, ani przeznaczenia środków pochodzących z jego rozliczenia. W związku z tym, odzyskany podatek VAT stanowi inne dochody należne gminie w myśl ustawy o dochodach JST.

  • RIO w Krakowie w piśmie z 13 lutego 2025 r. wyraźnie stwierdziła, że skorzystanie z prawa do odliczenia VAT nie będzie skutkowało koniecznością zwrotu środków dofinansowania.

  • RIO w Opolu w piśmie z 31 października 2024 r. również podkreśliła, że środki pochodzące z odliczonego VAT nie stanowią już dofinansowania z Polskiego Ładu, a tym samym nie znajdują zastosowania ograniczenia wynikające z uchwały Rady Ministrów. Co do samych środków z Polskiego Ładu również wskazała, że są one dochodami własnymi budżetu JST, które nie stanowią dotacji, ani też środków funduszu celowego, w rozumieniu ustawy o finansach publicznych.

  • RIO w Bydgoszczy w piśmie z 21 lutego 2024 r. podzieliła pogląd, że JST nie jest zobowiązana do zwrotu przyznanych środków w zakresie, w jakim podatek VAT zostanie odliczony.

  • RIO w Łodzi w piśmie z 5 grudnia 2022 r. zgodziła się z Gminą, że odliczenie VAT nie zobowiązuje Gminy do zwrotu dofinansowania.

Jak JST mogą wykorzystać odzyskany VAT?

Skoro odzyskany VAT nie musi być zwracany i nie stanowi już środków z Polskiego Ładu, powstaje pytanie o jego przeznaczenie. RIO wskazują, że JST mają w tej kwestii dużą swobodę:

  • RIO w Kielcach oraz RIO w Opolu podkreślają, że o przeznaczeniu tych środków decyduje organ stanowiący JST, zgodnie z przepisami ustawy o samorządzie gminnym i ustawy o finansach publicznych. Wskazują, że odzyskany VAT stanowi inne dochody należne gminie, które powinny zostać zagospodarowane zgodnie z regułami wynikającymi z ustawy o finansach publicznych.

  • RIO w Krakowie precyzuje, że Gmina będzie mogła wykorzystać środki w wysokości odliczonego podatku VAT np. na sfinansowanie wydatków majątkowych realizowanych w ramach innych projektów inwestycyjnych.

  • RIO w Bydgoszczy, choć nie wskazuje konkretnego przeznaczenia, zaznacza, że RIO nie posiada kompetencji do wskazywania przeznaczenia odzyskanych środków z VAT, a ewentualne ustalenia w tym przedmiocie mogą być określone treścią umowy o udzielenie dofinansowania.

Należy jednak pamiętać, że pisma RIO, choć stanowią cenny pogląd w interpretacji przepisów, nie są prawnie wiążącą wykładnią prawa. Niemniej jednak, ich spójne stanowisko w tak istotnej kwestii daje JST solidne podstawy do działania. JST może wystąpić do właściwej RIO celem otrzymania wyjaśnień w swojej indywidualnej sprawie.

Podsumowanie

Regionalne Izby Obrachunkowe konsekwentnie potwierdzają, że finansowanie inwestycji z Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu Inwestycji Strategicznych nie wyklucza prawa JST do odliczenia podatku VAT. Środki pozyskane z tego programu nie stanowią dotacji w rozumieniu ustawy o finansach publicznych. Co więcej, odzyskany VAT nie jest traktowany jako dotacja podlegająca zwrotowi i może zostać swobodnie wykorzystany przez jednostkę samorządu terytorialnego na inne cele, w tym na kolejne inwestycje. To istotne ułatwienie dla Samorządów, które dzięki temu mogą efektywniej zarządzać swoimi finansami i realizować więcej projektów rozwojowych.


 

Martyna Archacka
Kancelaria Wyrzykowscy

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej ani jakiejkolwiek innej formy doradztwa. Wszelkie przedstawione w nim treści wyrażają osobiste poglądy autora oraz jego wiedzę na temat omawianych zagadnień. Autor ani wydawca nie ponoszą odpowiedzialności za ewentualne skutki wynikające z zastosowania się do informacji zawartych w artykule bez konsultacji z odpowiednim specjalistą.

Zadaj pytanie do artykułu

Wiadomość została wysłana. Dziękujemy!

Zobacz także