W obliczu tragedii wojny na Ukrainie polscy przedsiębiorcy – właściciele hoteli, pensjonatów i domów wypoczynkowych – jako jedni z pierwszych ruszyli z pomocą. Działając w dobrej wierze i opierając się na ówczesnych komunikatach Ministerstwa Finansów oraz JST, stosowali preferencyjne rozliczenia podatkowe. Dziś wielu z nich czuje się oszukanych. Urzędy skarbowe kwestionują prawo do zwolnień/preferencji i żądają zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami za lata wstecz.
Stoimy ramię w ramię z przedsiębiorcami. Uważamy, że zaufanie do organów państwa nie może stać się przyczyną finansowej ruiny podatnika.
Kluczem do zrozumienia obecnych problemów przedsiębiorców jest to, jak skarbówka interpretuje podstawę prawną udzielanego wsparcia. Choć cel w obu przypadkach był identyczny – pomoc uchodźcom – skutki podatkowe (zdaniem organów podatkowych) są drastycznie odmienne:
- Art. 13 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy: według organów podatkowych, świadczenie wypłacane na podstawie tego artykułu ma charakter kosztowy (rekompensacyjny). Jest ono przyznawane podmiotom, które na własny koszt zapewniły zakwaterowanie i wyżywienie, a otrzymane środki są traktowane jako wtórne wobec czynności nieodpłatnych.
- Art. 12 ww. ustawy: tutaj sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Jeśli przedsiębiorca zawarł umowę np. JST na realizację zadań w trybie tego artykułu, fiskus uznaje to za klasyczną, odpłatną usługę „hotelarską”. Zdaniem Dyrektora KIS, istnieje tu bezpośredni związek między konkretnymi czynnościami (nocleg, wyżywienie) a wynagrodzeniem.
To rygorystyczne rozdzielenie „pomocy charytatywnej” (art. 13) od „realizacji zadań zleconych” (art. 12) sprawia, że przedsiębiorcy, którzy profesjonalnie i na większą skalę wspierali państwo w kwaterowaniu uchodźców, są dziś traktowani jak zwykli usługodawcy, którym odebrano prawo do jakichkolwiek preferencji.
VAT: Od stawki 0% do widma 8%
Na początku konfliktu powszechnie wskazywano, że pomoc w zakwaterowaniu uchodźców może korzystać z preferencyjnej stawki 0% VAT lub w ogóle nie podlegać opodatkowaniu jako świadczenie o charakterze pomocowym.
- Jak było: Przepisy przewidywały stawkę 0% dla nieodpłatnych usług świadczonych na cele pomocy ofiarom wojny, pod warunkiem zawarcia pisemnej umowy m.in. z jednostką samorządu terytorialnego. Ministerstwo Finansów w odpowiedziach dla mediów potwierdzało, że świadczenie z art. 13 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ma charakter wtórny do czynności nieodpłatnych i nie stanowi wynagrodzenia za usługę, a więc regulacje o fakturowaniu nie powinny mieć zastosowania. Co prawda nie odnoszono się wprost do art. 12 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy – ale uznawano, że należy je traktować analogicznie.
- Jak jest teraz (Stanowisko Urzędu Skarbowego): Dyrektor KIS w interpretacjach indywidualnych twierdzi, że jeśli podatnik zawarł z JST umowę na świadczenie usług zakwaterowania (np. w trybie art. 12 ww. ustawy), to mamy do czynienia z klasyczną usługą podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT stawką 8%. Fiskus uznaje, że istnieje bezpośredni związek między usługą a wynagrodzeniem, co wyklucza możliwość zastosowania stawki 0% - nie jest to świadczenie nieodpłatne.
Podatek dochodowy: Zwolnienie, które znika w oczach
Podobny chaos zapanował w podatku dochodowym (PIT/CIT). Przedsiębiorcy liczyli na zwolnienie z opodatkowania otrzymanych środków, co miało być formą wsparcia ich aktywności społecznej.
- Jak było: Art. 52zi ustawy o PIT i art. 38z ustawy o CIT wprowadziły zwolnienie dla świadczeń pieniężnych przyznanych na podstawie art. 13 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
- Jak jest teraz (Stanowisko Fiskusa): Organy podatkowe rygorystycznie oddzielają pomoc z art. 13 (zakwaterowanie „u siebie”, często przez osoby fizyczne) od pomocy z art. 12 (usługi realizowane na zlecenie JST przez firmy). Dyrektor KIS twierdzi, że jeśli firma realizuje zadania zlecone przez JST w ramach swojej działalności gospodarczej, to otrzymane środki są przychodem z tej działalności i nie podlegają one ww. zwolnieniu.
Podsumowanie – nie daj się fiskusowi!
Obecna linia organów podatkowych uderza w tych, którzy w najtrudniejszym momencie wykazali się empatią. Zmuszanie przedsiębiorców do korygowania rozliczeń począwszy od 2022 roku i płacenia odsetek jest działaniem głęboko niesprawiedliwym, zwłaszcza gdy działo się to za przyzwoleniem i zgodnie z ówczesnymi wytycznymi władz.
Czy można się bronić? Tak – na poszczególnych etapach przysługują stosowne środki odwoławcze, które można składać! Nasz zespół specjalizuje się w sporach z organami podatkowymi dotyczących kwestii opisanych w niniejszym artykule. Przeanalizujemy Twoją sytuację i pomożemy przygotować strategię obrony przed urzędem skarbowym.
Skontaktuj się z nami – wspólnie zawalczymy o Twoje prawa!
Olga Grabowska
Kancelaria Wyrzykowscy
Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej ani jakiejkolwiek innej formy doradztwa. Wszelkie przedstawione w nim treści wyrażają osobiste poglądy autora oraz jego wiedzę na temat omawianych zagadnień. Autor ani wydawca nie ponoszą odpowiedzialności za ewentualne skutki wynikające z zastosowania się do informacji zawartych w artykule bez konsultacji z odpowiednim specjalistą.