Od 1 października 2026 r. obowiązują wyczekiwane i niezwykle istotne zmiany w prawie podatkowym, wprowadzone ustawą z dnia 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 846). Uchwalona nowelizacja jest obszernym aktem prawnym, który dotyka wielu zróżnicowanych obszarów, w tym między innymi kwestii raportowania schematów podatkowych. Niniejszy artykuł koncentruje się jednak wyłącznie na dwóch kluczowych i najbardziej praktycznych reformach proceduralnych, którymi są „poluzowanie” kryteriów wnioskowania o umorzenie zobowiązań podatkowych oraz odformalizowanie procedury odzyskiwania nadpłat wynikających z korekt deklaracji.
Umorzenie podatku jeszcze przed terminem jego płatności
Dotychczas podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji finansowej nie mógł skutecznie złożyć wniosku o umorzenie kwoty podatku przed upływem terminu jego płatności. Dawny przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zezwalał organom na umarzanie wyłącznie zaległości podatkowych. W efekcie podatnicy pragnący wnioskować o pomoc musieli celowo zwlekać z wpłatą i czekać, aż podatek przekształci się w zaległość, co wiązało się z niepotrzebną niepewnością oraz ryzykiem naliczenia odsetek za zwłokę.
Obecnie obowiązujące brzmienie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej uprawnia organ podatkowy do umorzenia – na wniosek podatnika – w całości albo w części podatku, zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej. Oznacza to możliwość wnioskowania o umorzenie samego podatku jeszcze przed upływem terminu jego zapłaty. Zmianie tej towarzyszy nowelizacja art. 59 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, która jednoznacznie przesądza, że wygaśnięcie zobowiązania następuje również wskutek umorzenia samego podatku. Dzięki temu podatnicy w kryzysie finansowym mogą podejmować kroki ratunkowe znacznie wcześniej, bez konieczności popadania w zwłokę.
Skuteczna korekta deklaracji bez osobnego wniosku o nadpłatę
Znacznemu odformalizowaniu uległa także procedura dochodzenia nadpłat. Zgodnie z uchylonym art. 75 § 3 Ordynacji podatkowej podatnik składający korektę wykazującą nadpłatę musiał dołączyć do niej odrębny, pisemny wniosek o jej stwierdzenie. W starym stanie prawnym złożenie samej korekty nie wszczynało formalnie postępowania, co generowało niepotrzebną biurokrację po obu stronach.
W obecnym stanie prawnym, po uchyleniu art. 75 § 3 oraz § 3a Ordynacji podatkowej, skorygowana deklaracja złożona po upływie terminu jej złożenia pełni automatycznie rolę wniosku i sama wszczyna postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Zgodnie z nowo dodanym art. 165 § 8a Ordynacji podatkowej za datę wszczęcia tego postępowania przyjmuje się bezpośrednio dzień złożenia korekty.
UWAGA!
Warto jednak pamiętać o nowym wymogu formalnym z art. 81 § 2b Ordynacji podatkowej: do korekty deklaracji wykazującej nadpłatę w wysokości przekraczającej 10 000 zł podatnik ma obowiązek dołączyć pisemne uzasadnienie przyczyn jej złożenia.
Olga Grabowska
Kancelaria Wyrzykowscy
Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej ani jakiejkolwiek innej formy doradztwa. Wszelkie przedstawione w nim treści wyrażają osobiste poglądy autora oraz jego wiedzę na temat omawianych zagadnień. Autor ani wydawca nie ponoszą odpowiedzialności za ewentualne skutki wynikające z zastosowania się do informacji zawartych w artykule bez konsultacji z odpowiednim specjalistą.