Stan faktyczny przedstawiony we wniosku o wydanie interpretacji:
Przed 1 stycznia 2022 r. podatnik nabył nieruchomości mieszkalne, które następnie zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych i były amortyzowane. Odpisy amortyzacyjne były dokonywane według stawki 10%.
W związku ze zmianą przepisów dotyczącą amortyzacji nieruchomości mieszkalnych podatnik powziął wątpliwość, czy po 31 grudnia 2022 r. nadal będzie mógł dokonywać odpisów amortyzacyjnych od nieruchomości, których amortyzację rozpoczął przed wejściem w życie nowych regulacji.
W jego ocenie ustawodawca nie powinien w trakcie trwania amortyzacji zmieniać jej zasad. Odmienne rozwiązanie naruszałoby zasadę ochrony praw nabytych oraz zasadę ochrony interesów w toku, wywodzone z art. 2 Konstytucji RP.
Stanowisko DKIS:
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe.
Organ wskazał na zmianę art. 22c pkt 2 ustawy o PIT, zgodnie z którą od 1 stycznia 2022 r. amortyzacji podatkowej nie podlegają m.in. budynki i lokale mieszkalne.
Jednocześnie art. 71 ust. 2 ustawy nowelizującej przewidywał rozwiązanie przejściowe, zgodnie z którym podatnicy mogli jeszcze do 31 grudnia 2022 r. stosować dotychczasowe zasady amortyzacji w odniesieniu do określonych składników majątku.
W ocenie DKIS oznaczało to, że podatnicy posiadający nieruchomości mieszkalne mogli kontynuować amortyzację jedynie do końca 2022 r. Po tej dacie dalsze dokonywanie odpisów amortyzacyjnych nie było możliwe.
Stanowisko sądów administracyjnych
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę podatnika. WSA przyjął przede wszystkim wskazał, że organ interpretacyjny nie jest właściwy do orzekania o konstytucyjności przepisów.
Sprawa trafiła ostatecznie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
NSA w wyroku z 14 stycznia 2026 r., sygn. II FSK 490/23, uwzględnił skargę kasacyjną podatnika. Sąd uchylił w całości wyrok WSA w Poznaniu oraz interpretację indywidualną Dyrektora KIS.
W ocenie NSA kluczowe znaczenie miało nie tylko literalne brzmienie przepisów, ale również ich zgodność z zasadami konstytucyjnymi.
Sąd zwrócił uwagę, że zasada demokratycznego państwa prawnego wymaga takiego stanowienia i stosowania prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz przekonaniu iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem, będą także w przyszłości uznane przez porządek prawny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowania działań własnych.
NSA wskazał, że próba ograniczenia możliwości dokonywania odpisów amortyzacyjnych do dnia 31 grudnia 2022 r. stanowi naruszenie powyższej zasady demokratycznego państwa prawnego.
Zdaniem NSA podatnik, który przed 1 stycznia 2022 r. nabył prawo do amortyzacji nieruchomości mieszkalnej, został objęty ochroną wynikającą z zasady ochrony praw nabytych. Podatnik, który rozpoczął wieloletni proces amortyzacji zgodnie z obowiązującymi przepisami, powinien mieć możliwość jego dokończenia, jeżeli ustawodawca nie zapewnił odpowiednich regulacji przejściowych.
W konsekwencji NSA uznał, że podatnicy, którzy przed 1 stycznia 2022 r. rozpoczęli amortyzację nieruchomości mieszkalnych, mogą kontynuować dokonywanie odpisów amortyzacyjnych na zasadach obowiązujących przed zmianą przepisów – aż do pełnego zamortyzowania nieruchomości.
Komentarz:
Wyrok NSA ma istotne znaczenie dla podatników, którzy przed 1 stycznia 2022 r. rozpoczęli amortyzację nieruchomości mieszkalnych.
Od 1 stycznia 2022 r. ustawodawca wyłączył bowiem budynki i lokale mieszkalne z amortyzacji podatkowej. Wprowadzono jednocześnie przepis przejściowy pozwalający na stosowanie dotychczasowych zasad jedynie do końca 2022 r.
W praktyce oznaczało to, że podatnicy, którzy wcześniej rozpoczęli amortyzację mieszkań lub domów, zostali zmuszeni do jej zakończenia, mimo że ich nieruchomości nie zostały jeszcze w pełni zamortyzowane.
NSA zakwestionował takie podejście.
Szczególnie istotne jest to, że Sąd nie ograniczył swojej argumentacji wyłącznie do wykładni językowej przepisów. Zwrócił uwagę na konstytucyjne standardy stanowienia i stosowania prawa podatkowego. Zdaniem NSA ustawodawca ma szeroką swobodę w kształtowaniu systemu podatkowego, jednak swoboda ta nie jest nieograniczona i musi uwzględniać m.in. zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.
W ocenie NSA podatnik, który rozpoczął amortyzację przed 1 stycznia 2022 r., miał podstawy, aby oczekiwać, że rozpoczęty proces będzie mógł zostać zakończony. Odebranie tej możliwości bez odpowiednich przepisów przejściowych narusza ochronę praw nabytych.
Należy jednak pamiętać, że wyrok zapadł w konkretnej sprawie dotyczącej interpretacji indywidualnej. Wyrok NSA jest natomiast bardzo istotnym sygnałem dla podatników, którzy po zmianie przepisów zaprzestali amortyzowania nieruchomości mieszkalnych nabytych i amortyzowanych przed 2022 r. W takich przypadkach warto przeanalizować dotychczasowe rozliczenia oraz możliwość dalszego rozliczania odpisów amortyzacyjnych z uwzględnieniem argumentacji przedstawionej przez NSA.
Paweł Czaplicki
Doradca Podatkowy
Kancelaria Wyrzykowscy
Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej ani jakiejkolwiek innej formy doradztwa. Wszelkie przedstawione w nim treści wyrażają osobiste poglądy autora oraz jego wiedzę na temat omawianych zagadnień. Autor ani wydawca nie ponoszą odpowiedzialności za ewentualne skutki wynikające z zastosowania się do informacji zawartych w artykule bez konsultacji z odpowiednim specjalistą.